24 Eylül 2026 Günlük Planı
Bugünün Odağı
KonuBoyut: Büyük–Küçük
KavramlarBüyük · küçük
Öğrenme AlanlarıFen · Hareket ve Sağlık · Matematik · Müzik · Sanat · Türkçe
Derse girmeden önceBugün Hazırla
Maarif Modeli ayrıntılarıProgram ve Öğrenme Çıktıları
Alan Becerileri
Türkçe Alanı: TADB. Dinleme/İzleme; TAOB. Okuma/Görsel Okuma; TAKB. Konuşma
Matematik Alanı: MAB1. Matematiksel Muhakeme
Fen Alanı: FBAB1. Bilimsel Gözlem Yapma
Hareket ve Sağlık Alanı: HSAB1. Aktif Yaşam İçin Psikomotor Beceriler; HSAB2. Aktif ve Zinde Yaşam İçin Sağlık Becerileri
Sanat Alanı: SNAB4. Sanatsal Uygulama Yapma
Müzik Alanı: MDB1. Müziksel Dinleme Becerisi; MSB2. Müziksel Söyleme Becerisi; MHB4. Müziksel Hareket Becerisi
Kavramsal Beceriler
KB2.2. Gözlemleme Becerisi: KB2.2.SB1. Gözleme ilişkin amaç-ölçüt belirlemek
KB2.3. Özetleme Becerisi: KB2.3.SB3. Metin/olay/konu/durumu yorumlamak (kendi cümleleri ile aktarmak)
KB2.5. Sınıflandırma Becerisi: KB2.5.SB1. Nesne, olgu ve olaylara ilişkin değişkenleri/ölçütleri belirlemek; KB2.5.SB4. Nesne, olgu ve olayları etiketlemek
KB2.7. Karşılaştırma Becerisi: KB2.7.SB1. Birden fazla kavram veya duruma ilişkin özellikleri belirlemek; KB2.7.SB2. Belirlenen özelliklere ilişkin benzerlikleri listelemek; KB2.7.SB3. Belirlenen özelliklere ilişkin farklılıkları listelemek
KB2.10. Çıkarım Yapma Becerisi: KB2.10.SB3. Karşılaştırmak
KB2.20. Sentezleme Becerisi: KB2.20.SB3. Parçaları birleştirerek özgün bir bütün oluşturmak
Eğilimler
E1.1. Merak; E1.2. Bağımsızlık
E2.2. Sorumluluk; E2.5. Oyunseverlik
E3.1. Odaklanma; E3.2. Yaratıcılık; E3.4. Analitik Düşünme
Programlar Arası Bileşenler
1. Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri
SDB1.2.SB1. İhtiyaçlarını karşılamaya yönelik hedef belirlemek.
SDB2.1.SB1. Başkalarını etkin şekilde dinlemek; SDB2.1.SB2. Duygu ve düşünceleri ifade etmek; SDB2.1.SB3. Sözlü ya da sözsüz olarak etkileşim sağlamak.
SDB2.2.SB4. Ekip (takım) çalışması yapmak ve yardımlaşmak.
2. Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi
D2.2.2. Duygu ve düşüncelerini, öğrendiği bilgileri ailesiyle paylaşmaya istekli olur.
D3.4.3. Kendine uygun görevleri almaya istekli olur; D3.4.4. Kişisel ve grup içi etkinliklerde sorumluluklarını yerine getirir.
D12.2.2. Çalışmalarında sebat eder.
D14.1.2. Söz hakkı vermek, söz kesmemek, etkin dinlemek gibi etkili iletişim becerilerini kullanır.
D16.3.1. Görevlerini zamanında ve eksiksiz yerine getirmeye özen gösterir.
3. Okuryazarlık Becerileri
OB1.3.SB3. Bilgiyi yorumlamak (kendi cümleleri ile aktarmak).
OB4.1.SB1. Görseli algılamak; OB4.1.SB2. Görseli tanımak.
OB4.2.SB1. Görseli incelemek.
Öğrenme Çıktıları
Türkçe Alanı
TADB.1.b. Seçilen materyalleri dinler/izler.
TADB.2.a. Dinledikleri/izledikleri iletilerde yer alan bilgiler ile günlük yaşamı arasında ilişki kurar.
TADB.2.b. Görsellerden yararlanarak dinleyecekleri/izleyecekleri hakkındaki tahminlerini söyler.
TADB.2.c. Dinledikleri/izledikleri materyallere ilişkin çıkarım yapar.
TAOB.1.a. Kendisine sunulan görsel okuma materyallerini inceler.
TAOB.2.a. Görsel okuma materyallerinde yer alan bilgiler ile günlük yaşamı arasında ilişki kurar.
TAKB.1.b. Konuşmaya başlamak için uygun zamanı bekler ve yetişkin yönlendirmesiyle bir konu hakkında konuşur.
TAKB.2.a. Konuşacağı konu ile günlük yaşamı arasında bağlantı kurar.
TAEOB.6.a. Boyama ve çizgi çalışmaları yapar.
Matematik Alanı
MAB.4.c. Nesne, olgu ve olayları karşılaştırır.
MAB.4.ç. Nesne, olgu ve olaylara ilişkin çıkarımlarını söyler.
Fen Alanı
FAB.1.a. Nesnelerin betimsel ve fiziksel özelliklerine yönelik gözlemlerini ifade eder.
Hareket ve Sağlık Alanı
HSAB.1.a. Farklı ortam ve koşullarda yer değiştirme hareketlerini yapar.
HSAB.1.b. Etkinliğin durumuna uygun denge hareketlerini yapar.
HSAB.2.a. Farklı büyüklükteki nesneleri kavrar.
HSAB.2.b. Nesneleri şekillendirir.
HSAB.2.c. Farklı boyutlardaki nesneleri kullanır.
Sanat Alanı
SNAB.4.b. Yapmak istediği sanat etkinliği için gerekli olan materyalleri seçer.
SNAB.4.ç. Yaratıcılığını geliştirecek bireysel veya grup sanat etkinliklerinde aktif rol alır.
SNAB.4.d. Sanat etkinliklerinde yaratıcı ürünler oluşturur.
Müzik Alanı
MDB.1.b. Seçtiği çocuk şarkılarını/çocuk şarkısı formlarını dinler.
MSB.2.a. Çocuk şarkılarının/çocuk şarkısı formlarının sözlerini doğru telaffuzla söyler.
MHB.3.b. Çocuğa uygun müzik eserleriyle bireysel/grupla birlikte hareket/dans eder.
Öğrenme-Öğretme Yaşantıları
Günlük Akış
Güne Başlama Zamanı ve Öğrenme Merkezlerinde Oyun
Çocuklar sınıfa geldiklerinde biri büyük, diğeri küçük iki bez torba ve torbaların yanında aynı türden farklı boyutlarda nesnelerle karşılaşır. Her çocuk bir nesne çiftini inceler; renk, biçim ve kullanım amacı aynıyken boyutlarının nasıl farklılaştığını söyler. Nesneler yan yana getirilerek hangisinin daha büyük veya daha küçük olduğu kontrol edilir. ‘Büyük’ ve ‘küçük’ ifadelerinin bir karşılaştırmaya dayandığı fark edilir (FAB.1.a, MAB.4.c, KB2.2.SB1).
Önceki gün ele alınan uzun–kısa kavramıyla bugünkü büyük–küçük kavramı karıştırılmaz. Uzunluk bir nesnenin bir yöndeki uzanışını; büyüklük ise nesnenin genel boyutunu karşılaştırmak için kullanılır. Öğretmen uzun fakat küçük yüzeyli bir şerit ile kısa fakat büyük yüzeyli bir kartı göstererek çocukların yalnızca tek bir özelliğe bakıp karar vermemelerini sağlar. Büyük olmanın ağır, küçük olmanın hafif olmak anlamına gelmediği de gerçek nesnelerle sınanır.
Blok merkezinde aynı tür bloklarla büyük ve küçük yapılar kurulur; manipülatif merkezinde iç içe geçen kaplar ve boyut halkaları büyükten küçüğe sıralanır. Matematik merkezinde büyük ve küçük nesne kartları eşleştirilip gruplandırılır; kitap merkezinde aynı hayvanın yavru ve yetişkin görselleri incelenir. Öğretmen ‘Bu ikisini karşılaştırırken hangi özelliğe baktın? Küçük yapıyı nasıl büyütebilirsin?’ sorularıyla çocukların gerekçelerini ve yeni denemelerini destekler (KB2.5.SB1, KB2.5.SB4, SDB2.2.SB4).
Beslenme ve Temizlik
Toplanma zamanı geldiğinde çocuklar büyük ve küçük materyalleri ait oldukları kutulara yerleştirir; iç içe geçebilen kapları büyükten küçüğe sıralayarak raf alanını düzenler. Yürüme alanında oyuncak kalmadığı birlikte kontrol edilir. Ardından el yıkama ve beslenme hazırlığı bağımsız yapılabildiği ölçüde tamamlanır (D3.4.4, D16.3.1).
Beslenme öncesinde aynı türden iki boş ve güvenli kap karşılaştırılır. Çocuklar büyük kabın daha fazla yiyecek içerdiğini varsaymak yerine kapların boş olduğunu gözlemler; boyut ile miktarın aynı özellik olmadığını konuşur. Kişisel yiyecekler karşılaştırma veya yarışma konusu yapılmadan beslenme düzeni korunur.
Beslenme sonrasında masalar ve kişisel alanlar temizlenir. Çember alanına geçerken çocuklar sınıfta gördükleri büyük–küçük bir nesne çiftini seçer; arkadaşına nesnelerin ortak yönünü ve boyut farkını açıklayarak gösterir (SDB2.1.SB1, SDB2.1.SB2, D14.1.2).
Bütünleşik Öğrenme Süreci
Bütünleşik Öğrenme Süreci
Çembere aynı görünüme sahip biri büyük, diğeri küçük iki kurt figürü getirilir. Çocuklar figürleri inceleyerek benzer ve farklı özelliklerini söyler; hikâyenin adından ve kapak görselinden hareketle Büyük Kurt ile Küçük Kurt’un nasıl arkadaş olabileceklerini, aynı olay karşısında farklı davranıp davranmayacaklarını tahmin eder (TADB.2.b, KB2.7.SB1, MAB.4.ç).
Öğretmenin belirlediği Büyük Kurt Küçük Kurt adlı hikâye videosu izlenir. Video uygun yerlerde durdurularak iki kurdun boyutları, davranışları ve birbirleriyle kurdukları ilişki hakkında konuşulur. Çocuklar büyük ya da küçük olmanın tek başına güç, cesaret, iyilik veya değer ölçüsü olmadığını; karakterlerin birbirinden öğrenebildiğini hikâyedeki olaylarla açıklar (TADB.1.b, TADB.2.c, KB2.3.SB3).
Hikâyedeki karşılaştırmalar gerçek nesne çiftleriyle yeniden kurulduktan sonra öğretmenin seçtiği Büyük Küçük Eğitici Videosu izlenir. Çocuklar görsellerde aynı türden nesneleri eşleştirir; daha büyük ve daha küçük olanı gösterip karar verirken hangi özelliğe baktığını açıklar. Bir nesnenin başka bir nesneye göre büyük, üçüncü bir nesneye göre küçük olabileceği üçlü örneklerle görünür kılınır (TADB.2.a, MAB.4.c, KB2.10.SB3).
Öğretmenin belirlediği Fil ve Karınca Parmak Oyunu izlenir ve hareketleriyle uygulanır. Çocuklar fil için iki eliyle geniş bir gövde ve büyük kulaklar; karınca için parmak uçlarıyla küçük ve kontrollü adımlar gösterir. Boyut farklılığının hareketleri nasıl değiştirdiği konuşulur. Sınıf uygulamasında aşağıdaki özgün söz ve hareket dizisi alt alta izlenir:
Parmak oyunundaki büyük–küçük karşıtlığı öğretmen tarafından özgün hazırlanan tekerlemeyle ritme taşınır. İlk tekrarda çocuklar dinler; ikinci tekrarda ‘büyük’ sözcüğünde ellerini açar, ‘küçük’ sözcüğünde parmaklarını birbirine yaklaştırır:
Büyük–Küçük Tekerlemesi
Büyük top yuvarlanır,
Küçük top ona katılır.
Büyük kutu çok yer kaplar,
Küçük kutu yanına saklanır.
Aynı türü yan yana koy,
Boyutuna dikkatle bak.
Hangisi büyük, hangisi küçük?
Karşılaştır, söyle çabucak.
Tekerlemede kullanılan ipuçları aşağıdaki özgün bilmecelerle pekiştirilir. Yanıt hemen söylenmez; çocuk gerçek nesneyi, hareketi veya görseli göstererek büyük–küçük ilişkisini açıklar:
Büyük–Küçük Bilmeceleri
Kocaman kulaklarım, uzun hortumum var; karıncanın yanında çok büyük kalırım. (Fil)
Minicik bedenimle sıraya girer, kırıntıları yuvama taşırım. (Karınca)
Biri denizde iri iri yüzer, diğeri yanında küçük kalır. Neleri karşılaştırırız? (Büyük ve küçük balık)
İki top yan yana durur; daha çok yer kaplayanı nasıl adlandırırız? (Daha büyük top)
Büyük kutunun içine sığarım ama o benim içime sığamaz. Ben neyim? (Küçük kutu)
Üç yıldız arasında en çok yer kaplayanı arıyorum. Hangisini seçerim? (En büyük yıldız)
Aynı türden iki ayakkabıdan bebeğe olanı nasıl söyleriz? (Daha küçük ayakkabı)
Bir nesne ortancadan büyük, en iriden küçük olabilir. Bu bize neyi gösterir? (Boyutun karşılaştırılana göre değiştiğini)
Bilmecelerdeki nesneler gerçek materyaller veya kartlarla eşleştirilir. Çocuklar önce tahmin eder, sonra aynı türden nesneleri yan yana getirerek kararını kontrol eder. Büyük–küçük ile uzun–kısa, ağır–hafif ve az–çok özelliklerinin birbirinin yerine kullanılamayacağı karşı örneklerle sınanır (FAB.1.a, MAB.4.c, MAB.4.ç, KB2.7.SB2, KB2.7.SB3).
Bedenleri harekete hazırlamak için ‘Büyü–Küçül’ oyunu oynanır. Öğretmen ‘büyü’ dediğinde çocuklar güvenli kişisel alanlarında kollarını iki yana açıp bedenleriyle geniş bir şekil oluşturur; ‘küçül’ dediğinde çömelmeden dizlerini hafifçe büküp ellerini gövdelerine yaklaştırır. Yönergeler yavaş başlayıp ritmik hâle gelir; çocuklar bir sonraki hareketi dikkatle izler (HSAB.1.b, E3.1).
Isınmanın ardından öğretmenin belirlediği ‘Devler ve Cüceler’ büyük adımlar–küçük adımlar oyunu uygulanır. ‘Dev’ yönergesinde çocuklar kollarını genişçe açarak kontrollü büyük adımlar; ‘cüce’ yönergesinde kişisel alanlarını koruyarak küçük adımlar atar. Müzik durduğunda öğretmenin gösterdiği büyük veya küçük nesne kartına uygun bedensel şekli alırlar. Oyun hayalî karakterlerin hareketleri üzerinden yürütülür; çocukların bedenleri büyük ya da küçük diye etiketlenmez (HSAB.1.a, HSAB.1.b, MAB.4.c, D14.1.2).
Hareketli oyunun sonunda ‘Sessiz Boyut Sırası’ oyunu oynanır. Çocuklar çemberde oturur; öğretmenin verdiği aynı türden üç kutuyu konuşmadan inceleyerek küçükten büyüğe yerleştirmek için bakış ve işaretlerle iş birliği yapar. Sıralama tamamlandığında her kutunun yanındakine göre durumu sözel olarak açıklanır (SDB2.1.SB3, SDB2.2.SB4, KB2.10.SB3).
Sakinleşen çocuklar öğretmenin ana kaynak olarak belirlediği Büyük Küçük Şarkısı videosunu dinler. Büyük ve küçük sözcükleri duyulduğunda çocuklar uygun boyut kartını kaldırır; ikinci dinlemede geniş ve dar bedensel şekillerle bireysel veya grupla hareket eder. Şarkıdaki örnekler sınıftaki gerçek nesne çiftleriyle eşleştirilir (MDB.1.b, MSB.2.a, MHB.3.b).
Şarkıda ve oyunda deneyimlenen boyut karşıtlığı öğretmenin belirlediği ‘Fanusa Büyük ve Küçük Balık’ sanat çalışmasına taşınır. Çocuk fanus şablonunu inceler; aynı biçimde hazırlanmış farklı boyutlardaki balık parçalarını karşılaştırır ve büyük-küçük balıklardan istediği düzenlemeyi oluşturur. Balıkları yapıştırmadan önce birbirinin üzerine veya yan yana getirerek boyut farkını kontrol eder; ürününde neden bu yerleşimi seçtiğini açıklar. Tek tip ürün beklenmez (HSAB.2.a, HSAB.2.b, HSAB.2.c, SNAB.4.b, SNAB.4.ç, SNAB.4.d).
Tamamlanan fanuslar yan yana sergilenir. Çocuklar aynı fanusun içindeki iki balığı karşılaştırır; isterse üç balığı küçükten büyüğe sıralar. Balığın rengi, sayısı veya fanustaki konumunun büyüklükle karıştırılmamasına dikkat edilir. Ürün sahibinin açıklaması dinlenir ve farklı düzenlemelere saygı gösterilir (MAB.4.c, KB2.7.SB1, SDB2.1.SB1).
Gerçek nesne gözlemi, hikâye, video, parmak oyunu, hareket ve sanat yaşantılarından sonra ‘Büyük Balığı Göster, Kırmızı Kaleminle Boya’ çalışma sayfası uygulanır. Ardından ‘En Büyük Yıldızı Kırmızı Renge Boya’ sayfasına geçilir. Çocuk her seçiminde hangi görselleri karşılaştırdığını ve kararını hangi boyut özelliğine bakarak verdiğini söyler. Sayfalar kavramı ilk kez öğreten araç olarak değil, somut yaşantılarla öğrenilenleri uygulama ve pekiştirme amacıyla kullanılır (TAOB.1.a, TAOB.2.a, TAEOB.6.a, OB1.3.SB3).
Değerlendirme
Çocuklar boyut nesneleri, kurt figürleri ve fanus ürünleriyle çemberde buluşur. Sorular gün içinde gerçekleştirilen yaşantılardan hareketle yöneltilir:
Sabah iki nesneden hangisinin daha büyük olduğuna karar verirken hangi özelliklerine baktık? Rengi farklı olsaydı kararımız değişir miydi?
Büyük Kurt Küçük Kurt hikâyesinde karakterlerin boyutları ile davranışları arasında nasıl bir ilişki vardı? Büyük olmak her zaman daha güçlü veya daha cesur olmak mıdır? Neden?
Fil ve Karınca Parmak Oyunu’nda fil ile karıncanın hareketlerini nasıl farklı gösterdik? Bu hareketler boyutlarını anlamamıza nasıl yardım etti?
Devler ve Cüceler oyununda büyük adımlar ile küçük adımlar hareket alanımızı nasıl değiştirdi? Güvenli oynamak için ne yaptık?
Fanusundaki balıklardan büyük ve küçük olanı nasıl belirledin? Üç balığın olsaydı onları hangi sıraya koyardın?
Evde aynı türden üç nesneyi boyutlarına göre sıralamak istesen hangilerini seçer ve sıralamanı nasıl kontrol edersin?
Planın kapanış bölümleriFarklılaştırma ve Aile/Toplum Katılımı
Farklılaştırma
Zenginleştirme
İki nesneyi kolayca karşılaştıran çocuk, aynı türden üç veya dört nesneyi küçükten büyüğe sıralar; her nesnenin bir önceki ve sonraki nesneye göre durumunu açıklar.
Çocuk ortadaki nesnenin en küçüğe göre büyük, en büyüğe göre küçük olduğunu gösteren üçlü bir örnek kurar ve ilişkisel dili iki ayrı cümlede kullanır.
Blok merkezinde aynı sayıda fakat farklı boyutlarda bloklarla iki yapı kurar; yapının büyüklüğünü blok sayısından ayrı düşünerek hangi değişkenin sonucu etkilediğini yorumlar.
Fanus çalışmasına üç farklı boyutta balık ekleyip küçükten büyüğe bir görsel sıralama oluşturur; sıralamasını ok veya sözel açıklamayla kaydeder.
Destekleme
Büyük–küçük ayrımında zorlanan çocuk için önce aynı renk ve biçimde, boyut farkı belirgin iki nesne kullanılır. Nesneler yan yana veya üst üste getirilir; seçenek sayısı kademeli artırılır.
Çocuk sözel yanıt vermek yerine büyük nesneyi gösterebilir, küçük nesneyi eşleştirme kartına koyabilir veya elleriyle geniş–dar hareket yapabilir; öğretmen yanıtı ilişkisel bir cümleyle modeller.
Devler ve Cüceler oyununda denge desteğine ihtiyaç duyan çocuk büyük ve küçük adımları oturarak ayaklarıyla gösterebilir, kart kaldırabilir veya yönerge yardımcısı olabilir.
Kesme ve yapıştırmada zorlanan çocuk için önceden kesilmiş büyük ve küçük balıklar, kalın çizgili şablon, cırt cırtlı yerleştirme veya yırtıp yapıştırma seçeneği sunulur.
Çalışma sayfasında aynı anda yalnızca karşılaştırılacak iki görsel çerçevelenir; öğretmen ‘Hangisi daha çok yer kaplıyor?’ sorusuyla görsel odağı destekler.
Aile ve Toplum Katılımı
Aile Katılımı
Aileden çocukla birlikte evde aynı türden iki güvenli nesne seçmesi istenir; örneğin iki tabak, iki havlu veya iki oyuncak araba. Çocuk nesneleri yan yana getirerek daha büyük ve daha küçük olanı açıklar.
Daha sonra aynı türden üçüncü bir nesne eklenir ve çocuk nesneleri küçükten büyüğe sıralar. Aile sonucu söylemek yerine ‘Hangisi daha çok yer kaplıyor? Ortadaki hangisine göre büyük, hangisine göre küçük?’ sorularıyla düşünmeyi destekler.
Ertesi gün çocuk karşılaştırdığı nesnelerin adlarını ve kullandığı yöntemi sözle, çizimle veya sınıftaki benzer materyallerle yeniden kurarak paylaşır; nesne ya da fotoğraf getirmesi zorunlu değildir (D2.2.2).
ALTERNATİF KAYNAKLAR / ÖNERİLER
Alternatif müzik kaynağı: Büyük ve Küçük Şarkısı. Ana müzik kaynağının kullanılamadığı durumda büyük–küçük kavramını ses, hareket ve nesne kartlarıyla pekiştirmek amacıyla kullanılabilir.
Alternatif sanat önerisi: ‘Büyük–Küçük Yazılı Kâğıda Farklı Boyutlarda Daireler Yapıştırma’ çalışmasında çocuk aynı renkte fakat farklı boyutlardaki daireleri karşılaştırır; büyük ve küçük alanlarına yerleştirirken rengin değil boyutun ölçüt olduğunu açıklar.
İnternet bağlantısı kullanılamıyorsa hikâye, eğitici video ve parmak oyunu; büyük ve küçük kurt, fil ve karınca kuklalarıyla öğretmenin sözlü anlatımı üzerinden yürütülür. Tahmin etme, aynı türden nesneleri karşılaştırma, sonucu gerekçelendirme ve günlük yaşama aktarma basamakları korunur.
Büyük–küçük öğretiminde çocukların bedenleri, evleri veya kişisel eşyaları değer belirten bir sıralamaya konu edilmez. Karşılaştırmalar mümkün olduğunca aynı türden sınıf materyalleriyle yapılır; büyük olmanın daha iyi, küçük olmanın daha önemsiz olduğu yönünde bir anlam oluşturulmaz.
Kavram karışıklığını önlemek için uzun–kısa, ağır–hafif ve az–çok özellikleri gerektiğinde karşı örneklerle ayrıştırılır. Büyük fakat hafif bir sünger ile küçük fakat ağır bir taş; uzun fakat küçük yüzeyli bir şerit ile kısa fakat büyük yüzeyli bir kart birlikte incelenebilir.
Sınıfta Kullan
Günün Videosu
Kaynaklar
Videolar
Çalışma Sayfaları
Görüşünüz bizim için önemli
Hata bildir / geri bildirim gönder. Bu günlük planda bir hata gördüyseniz veya öneriniz varsa bize bildirebilirsiniz. Bildiriminiz otomatik olarak bu planla ilişkilendirilir.