1 Ekim Günlük Planı – Ailem

Çocuklar aile görsellerine bakarak videoda hangi aile bireyleriyle karşılaşabileceklerini tahmin eder. Öğretmenin seçtiği Aile Bireylerini Tanıyalım adlı eğitici video izlenir. İzlerken aile bireylerinin adlarına ve birbirleriyle ilişkilerine dikkat etmeleri istenir. Öğretmen uygun yerlerde videoyu durdurarak “Burada kimi görüyorsun?” ve “Bu kişiyle kendi ailende veya çevrende karşılaşıyor musun?” sorularını yöneltir. Çocuklar gördüklerini günlük yaşamlarıyla ilişkilendirir; bütün ailelerin aynı kişilerden oluşması beklenmez. (TADB.2.a, TADB.2.b, SAB.5.a, E1.1, E3.2)

Ardından Hepimizin Bir Görevi Var hikâyesi okunur. Çocuklara hikaye kitabının kapağı gösterilir. Hikâyede neler olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Okuma sırasında aile bireylerinin birbirine nasıl davrandığına odaklanılır. Okuma sonrasında çocuklar tahminlerini hikâyede gördükleriyle karşılaştırır; “Birbirlerine nasıl destek oldular?” ve “Sen olsaydın ne yapardın?” sorularına, gördükleri bir davranışı gerekçe göstererek cevap verir. Dayanışmanın birbirine destek olmak anlamına geldiği, sorumluluğun ise üstlenilen işi yerine getirmeyi içerdiği konuşulur. (TADB.2.b, TADB.2.c, TAKB.2.d, D2.1, TAKB.3.c)

Türkçe, Hareket ve Sağlık (Bütünleştirilmiş Büyük Grup ve Küçük Grup Etkinliği)

Günün hareketli akışına hazırlık için “Hareketini Yap, İsmini Söyle” oyunu oynanır. Çocuklar çember oluşturur. Her çocuk kendi isminin her hecesi için el çırpma, adım atma veya zıplama gibi bir hareket belirler; ismini heceleyerek söylerken hareketlerini yapar. Oyun çemberde sırayla sürer ve bütün çocuklar ismini söyleyip hareketini yaptığında tamamlanır. İsteyen çocuk hareketini oturarak yapabilir; eleme ve hız baskısı kullanılmaz. Çocuklar arkadaşlarının adını ve hareketini dikkatle izler. (SDB2.1.SB2, TAKB.3.ç, E3.2)

Kaynak: Maarifin Kalbinde Oyun I. Bülten, “Hareketini Yap, İsmini Söyle”, s. 6.

Adların ardından aile bireylerinin adlarına geçilir. Öğretmenin verdiği Baba Parmak Anne Parmak Nerdesin? parmak oyunu videosu açılır. Çocuklar önce parmak hareketlerini izler, tekrarında kayıttaki söz ve hareketlere eşlik eder. Öğretmen gerektiğinde videoyu durdurur veya kısa bir bölümü yeniden oynatır. Sonunda çocuklar oyunda duydukları aile bireylerini söyler. (TADB.2.a, SDB2.1.SB2, E3.2)

Öğretmen MEB kaynağındaki “Kocaman Ailem” tekerlemesini önce bütün olarak, sonra çocukların tekrar edebileceği kısa bölümler hâlinde okur. Çocuklar dizelere seçtikleri el hareketleriyle eşlik eder; metindeki akraba adlarını söyler. Çocuğun ailesinde metindeki bütün kişilerin bulunması beklenmez. (TADB.2.a, SDB2.1.SB1)

Kocaman Ailem

Annemin kardeşi

Bulunmaz hiç eşi.

Var mı dayım gibisi?

Nazlıdır onun adı

Teyze anne yarısı.

Kız kardeşi babamın

Emeği çok halamın.

Babaannem bir tane

Konuşur tane tane.

Dedem benim sırdaşım,

En yakın arkadaşım.

Kocaman bir aileyiz,

Onlar varsa zenginiz.

Kaynak: Okul Öncesi Çocuklar için Tekerlemeler, “Kocaman Ailem”, s. 11.

Tekerlemede geçen “emek” bir işi gerçekleştirmek için gösterilen çaba, “sırdaş” ise güvenerek duygu ve düşüncelerin paylaşıldığı kişi üzerinden açıklanır. Çocuklar ailelerinde gördükleri bir emeğe örnek verir ve yeni sözcüklerle cümle kurar. Çocuğu rahatsız eden bir durumu güvendiği bir yetişkine anlatabileceği hatırlatılır. (TAKB.3.c, TAKB.3.ç)

Tekerlemedeki aile içi destek fikri “Yardımla Tamamla” oyunu ile harekete dönüştürülür. Çocuklar ikili gruplar oluşturur. Öğretmen oyuncakları sepete koyma, küçük bir örtüyü katlama ve kitabı yerine yerleştirme gibi yaşa uygun bir sorumluluğu söyler. Eşlerden biri hareketi başlatır, diğeri aynı işi birlikte tamamlayacak biçimde harekete katılır; sonra roller değişir. Çocuklar birbirlerinin kişisel alanına dikkat eder, koşmaz ve görevi canlandırdıktan sonra “Birlikte yapınca…” cümlesini tamamlar. Yarışma ve eleme kullanılmaz. (D2.1, D2.3, E2.2, SDB2.1.SB2)

Sanat, Hareket ve Sağlık, Müzik, Türkçe (Bütünleştirilmiş Büyük Grup ve Bireysel Etkinlik)

Çocuklar birlikte yapabilecekleri işleri konuştuktan sonra öğretmenin belirlediği Evimize Ailemi Çiziyorum çalışmasına geçer. “Bu evde aileni nerede ve ne yaparken çizmek istersin?” sorusuyla tasarımlarını düşünür; ev resmini seçtikleri renklerle boyar ve ailelerini çizerler. Tek bir aile modeli veya kişi sayısı dayatılmaz. (SNAB.4.c, SNAB.4.ç, SNAB.4.d, E3.3)

Çocuklar temiz ve kıymıksız abeslangları parmak uçlarıyla kontrol ederek evin çatısına yerleştirir ve çocuk kullanımına uygun yapıştırıcıyla yapıştırır. Öğretmen gerektiğinde kalemi üç parmakla işlevsel tutmayı ve yapıştırıcı sürülen yüzeye abeslangı yerleştirmeyi gösterir. Çocuk ürününü kendi seçimleriyle tamamlar. İsteyen çocuk resmindeki aile bireylerini ve birlikte yaptıkları bir işi kendi cümleleriyle anlatır; arkadaşlarının resimlerindeki aynı ve farklı seçimler olumlu ifadelerle konuşulur. (HSAB.2.b, TAEOB.5.b, TAKB.2.d, SDB2.3.SB2)

Resimler görünür bir alanda sergilenirken öğretmenin seçtiği Benim Canım Ailem şarkısı dinlenir. İlk dinlemede çocuklar aileyle ilgili duydukları sözcüklere odaklanır. İkinci dinlemede şarkıya kendi sesleriyle, temposuna ve sözcüklerin ritmine uyum sağlayarak eşlik eder. Öğretmen başlangıç ve bitişte anlaşılır el işaretleriyle rehberlik eder; çocuklar şarkıyı grup hâlinde söyleyip birlikte durmayı dener. (MDB.1.b, MSB.1.c, MSB.1.ç, MSB.1.d, MSB.2.a, E3.2)

Şarkının ardından çocuklar gün içinde canlandırdıkları sorumlulukları hatırlar. Öğretmenin belirlediği Ev işlerinde bize düşen sorumluluklar nelerdi? çalışma sayfasındaki görseller incelenir. Çocuklar gördükleri işleri adlandırır, güvenli biçimde yapabilecekleri bir görevi seçer ve nedenini açıklar. Sayfanın basılı yönergesi okunur ve çocuklar yönergeye uygun çalışır. Kesici araç, sıcak yüzey veya temizlik kimyasalı gerektiren işlerin çocukların sorumluluğu olmadığı somut örneklerle açıklanır. (TAOB.2.a, D2.3, E2.2)

Ardından En Genç olanı Daire İçine Al çalışma sayfası açılır. Görseldeki kişilerin yaşam dönemleri yaşlı-genç kavramlarıyla karşılaştırılır. Yaş karşılaştırmasının yalnızca boy uzunluğuna göre yapılamayacağı belirtilir; görsel ipuçları ve sayfada verilen bilgiler incelenir. Çocuk seçiminin gerekçesini kendi cümlesiyle söyler ve basılı yönergeye göre en genç kişiyi daire içine alır. Görsel yaşları ayırt etmeye yetmiyorsa öğretmen kişilerle ilgili açık yaş bilgisi verir; görünüşten kesin yaş çıkarılması beklenmez. (TAKB.2.c, TAOB.2.c, TAKB.3.ç)

Öğretmenin belirlediği 5 Yaş Çekirdek 1 Etkinlik Kitabının 10 ve 45. sayfaları da çalışma sayfası olarak uygulanır. Öğretmen her sayfanın basılı yönergesini ayrı ayrı okur; çocuklar ne yapacaklarını kendi sözleriyle açıklar ve yönergeye göre çalışır. Sayfaların içeriği hakkında varsayım yapılmaz; çocukların görseli incelemesi, kalemi üç parmakla işlevsel kullanması ve yaptığı seçimi açıklaması gözlemlenir. Çalışmalar kısa aralıklarla yürütülür ve ihtiyaç duyan çocuğa dinlenme fırsatı verilir. (TAOB.2.a, TAEOB.5.b, OB4.1.SB1, OB4.1.SB2)

Günün temposunu düşürmek ve değerlendirmeye geçmek için “Aile Sözcüğü Sırası” oyunu oynanır. Çocuklar çemberde rahatça oturur. Aile görsel kartlarından biri elden ele yavaşça dolaştırılır; öğretmenin el işaretiyle kart durduğunda kartı tutan çocuk “aile bireyi”, “dayanışma”, “sorumluluk”, “emek” veya “sırdaş” sözcüklerinden birini seçip kısa bir cümlede kullanır. Konuşmak istemeyen çocuk sözcüğü işaret edebilir veya sırasını geçebilir. Diğer çocuklar arkadaşını dinler; her paylaşımın ardından birkaç saniye sessiz düşünme zamanı verilir. (TAKB.3.c, SDB2.1.SB1, SDB2.1.SB2, E3.2)