28 Eylül Günlük Planı – Miktar: Az–Çok–Eşit

Çembere iki aynı boy sepet getirilir. Bir sepette az, diğerinde çok sayıda aynı tür oyuncak bulunur. Çocuklar hangi sepeti taşımanın daha kolay olabileceğini tahmin eder; miktar ile ağırlığın her zaman aynı şey olmadığı, nesnenin türünün ve büyüklüğünün de sonucu değiştirebileceği kısa bir denemeyle fark edilir. (TADB.2.b, MAB.4.ç, KB2.10.SB4).

Öğretmenin belirlediği “Paylaştıkça Çoğalan Elmalar” hikayesi okunur. Hikaye sonrasında çocuklara “ Kerem ve Defne ağaçtan ne topladı? Can neden üzgündü ? Can’ ın sepetindeki elmalar nasıl çoğaldı?” soruları sorulur. Çocuklar hikâyedeki bir durumu sınıftaki sepetlerle yeniden kurar ve çözümünü kendi cümleleriyle açıklar (TADB.1.b, TADB.2.c, KB2.3.SB3).

Hikâyedeki durumlar somut materyallerle yeniden deneyimlendikten sonra öğretmenin seçtiği Az Çok Kavramını Öğreniyorum adlı eğitici video izlenir. Her örnekte çocuklar önce tahminde bulunur, ardından görseldeki grupları karşılaştırır ve yanıtını ‘daha az’, ‘daha çok’ veya ‘eşit’ sözcüklerinden biriyle gerekçelendirir. Video, kavramı ilk kez sunmak için değil, somut deneyimlerin ardından adlandırma ve pekiştirme amacıyla kullanılır (TADB.2.a, MAB.4.c, MAB.4.ç).

Miktar sözcükleri öğretmen tarafından özgün hazırlanan şiirle görünür hâle getirilir. İlk okumada çocuklar dinler; ikinci okumada ‘az’ dizesinde tek parmaklarını, ‘çok’ dizesinde açık ellerini, ‘eşit’ dizesinde iki ellerini yan yana gösterir:

Az–Çok–Eşit

Bir sepette az top var,

Öteki dolu, çok top var.

Yan yana koy, karşılaştır,

Her birini eşiyle buluştur.

Birine ekle, birinden al,

Aynı olduysa eşit say.

Azı, çoğu gözle, düşün,

Miktarı söyle, nedenini düşün.

Şiirdeki ipuçları aşağıdaki özgün bilmecelerle pekiştirilir. Çocuklar yanıtı yalnızca söylemek yerine uygun miktar kartını gösterebilir veya nesnelerle yanıt oluşturabilir:

Az–Çok–Eşit Bilmeceleri
Gündüz bakarsın gökte bir tane?( Güneş )
Gece bakarsın gökte binlerce şahane? (Yıldızlar)
Ağzımda otuz iki tane, çokturlar,Dökülürlerse eğer, ağzımda hiç yoktur onlar?(Dişler)
Pazardan aldım bir tane,Eve geldim bin tane?( Nar)
Tabakta durur azıcık,Tencerede pişer çokçuk.Küçücük sarı taneleri var,Çocuklar onu patlatıp yer?
(Patlamış Mısır)
Kafamda ondan çok var, sayamam,Toka takmazsam önümü göremem?( Saç)
Cebime koysam bir tane sığar,Ağacı sallarsam yere çok çok yağar?( Yaprak)

Bilmecelerin ardından aynı boy iki şeffaf bardak tepsi üzerine yerleştirilir. Çocuklar bardaklardaki su miktarını gözlemler; az ve çok olanı gösterir, su seviyesini karşılaştırır. Sürahi öğretmen kontrolünde kullanılır; çocuklar bir bardağa su ekleyerek veya diğerinden kontrollü biçimde azaltarak iki miktarı eşitlemeyi dener. Sonuç, bardaklar yan yana getirilip su seviyeleri gözlenerek kontrol edilir (FAB.1.b, FAB.1.c, MAB.4.c, MAB.4.ç).

Deneyde yalnızca aynı biçim ve büyüklükte bardaklar karşılaştırılır; farklı biçimdeki kaplarda su yüksekliğinin yanıltıcı olabileceği açıklanır. Dökülen su hemen bezle silinir. Çocuklar gözlemlerini ‘Bu bardakta daha çok su var çünkü…’ veya ‘İki bardak eşit oldu, bunu… ile kontrol ettim.’ cümleleriyle paylaşır.

Su deneyinden sonra bedenleri hazırlamak için ‘Az–Çok Hareket’ oyunu oynanır. Öğretmen az kartını gösterdiğinde çocuklar iki yavaş adım, çok kartını gösterdiğinde güvenli alanda birkaç küçük adım, eşit kartını gösterdiğinde iki yana aynı sayıda adım atar. Hareketlerin sayısı öğretmenle birlikte kontrol edilir; amaç hız değil, miktar işaretine uygun hareket etmektir (HSAB.1.a, HSAB.1.b, MAB.4.c).

Isınmanın ardından öğretmenin belirlediği ‘Sepette Az Top–Çok Top’ taşıma yarışması uygulanır. Başlangıç sepetlerinde eşit sayıda yumuşak top bulunur. Her çocuk sırayla bir miktar kartı alır; az kartında belirlenen az sayıda, çok kartında daha fazla topu hedef sepete güvenli biçimde taşır. Tur sonunda sepetler karşılaştırılır, gerekirse bire bir eşleştirme yapılır ve iki sepetin nasıl eşitlenebileceği bulunur. Oyun hız sıralamasıyla değil, karta uygun miktarı oluşturma, güvenli taşıma ve takım dayanışmasıyla tamamlanır (HSAB.1.a, HSAB.2.a, HSAB.2.c, SDB2.2.SB4).

Hareketli oyunun sonunda ‘Sessiz Eşitlik’ oyunu oynanır. Çocuklar rahat bir konumda oturur; iki küçük örtüdeki az ve çok sayıdaki büyük pulları konuşmadan bire bir eşleştirir. Açıkta kalan pulları gözlemler, sonra işaretle hangi grupta çok olduğunu gösterir. Söz hakkı geldiğinde eşitlik için ekleme mi çıkarma mı yaptığını açıklar (MAB.4.c, MAB.4.ç, SDB2.1.SB1).

Sakinleşen çocuklar öğretmenin ana kaynak olarak belirlediği Az Çok Şarkısı videosunu dinler. Az, çok ve eşit miktarı anlatan bölümlerde uygun kart kaldırılır; ikinci dinlemede çocuklar az hareket, çok hareket ve iki yana eşit hareketle müziğe eşlik eder. Şarkıdaki örnekler sınıftaki sepet ve boncuk gruplarıyla eşleştirilir (MDB.1.b, MSB.2.a, MHB.3.c).

Müzikte deneyimlenen miktarlar öğretmenin belirlediği kavanoz çalışmasına taşınır. Çocuklarla “ Kavanozdaki kurabiyelerim “ çalışması yapılır. Çocuklar iki kavanoz şablonundan birine az, diğerine çok sayıda kurabiye görseli seçip yapıştırır veya çizer; isterse üçüncü kavanozda başka bir kavanozla eşit miktar oluşturur. Her çocuk ürününü karşılaştırarak hangi kavanozda az, çok veya eşit miktar bulunduğunu ve bunu nasıl kontrol ettiğini açıklar. (SNAB.4.b, SNAB.4.ç, SNAB.4.d, HSAB.2.a, HSAB.2.c).

Kavanozlar yan yana sergilenirken çocuklar seçilen iki kavanozdaki kurabiye miktarını karşılaştırır. Aylık plandaki örüntü boyutunu doğal biçimde pekiştirmek için öğretmen az–çok–az–çok miktar kartlarından kısa bir sıra başlatır; çocuklar sıradaki kartı seçer ve kuralı söyler. Bu kısa uygulama günün az–çok–eşit odağını değiştirmeden miktarların düzenli tekrarını fark ettirir (MAB.4.b, KB2.10.SB2).

Somut karşılaştırma, hikâye, video, deney, oyun, müzik ve sanat yaşantılarından sonra 5 Yaş Çekirdek 1 Etkinlik Kitabı’nın 14. sayfası uygulanır. Ardından ‘Resimlerde Çok Olanı İşaretle’ ve ‘Az Olanı İşaretle’ çalışma sayfalarına geçilir. Çocuk her seçiminde iki grubu karşılaştırır ve gerekçesini söyler; sayfalar kavramı ilk kez öğreten araç olarak değil, yaşantılarla öğrenilenleri uygulama ve pekiştirme amacıyla kullanılır (TAOB.1.a, TAOB.2.a, TAEOB.6.a, MAB.4.c).